Ο Μάρσαλ Μακ Λούαν κάποτε είπε…

Το μέσο είναι το μήνυμα!

Κάνοντας ο Ντόναλντ την έκπληξη στις αμερικανικές εκλογές προσέφερε μια ανεκτίμητη, πλην πρόσκαιρη, χαρά στους εξ ευώνυμων επικριτές της παγκόσμιας πορείας των πραγμάτων. Διότι ήταν πράγματα απόλαυση να βλέπεις τους πιο «έγκριτους και σοβαρούς» σχολιαστές να μένουν παγωτό στα πάνελ των διαφόρων BBC, Sky News, CNN, Al Jazeera και Euronews. Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις ορισμένοι εξ αυτών είχαν προσχωρήσει στην ολική άρνηση της πραγματικότητας. Την ώρα δηλαδή που η Χίλαρι τηλεφωνούσε στον αντίπαλο της για να αναγνωρίσει την ήττα της, διάφοροι τηλεαστέρες προσπαθούσαν να επινοήσουν σενάρια ανατροπής του πρακτικά τελειωμένου εκλογικού αποτελέσματος. Η αξία αυτής της εμπειρίας έγκειται στο ότι έβγαλε στην επιφάνεια με τον πλέον καθαρό τρόπο την μικρότητα όλων αυτών που ο παραμορφωτικός τηλεοπτικός φακός τους παρουσιάζει ως ασύλληπτα μεγάλους.

Εξίσου απολαυστικό είναι ότι έχει ακολουθήσει την εκλογή Τραμπ. Αναφέρομαι φυσικά στην ατέρμονη συζήτηση για το τι έφταιξε για αυτό το «λάθος». Κορυφαία στιγμή του σχετικού διαλόγου αποτελεί η εμφάνιση Πάγκαλου στον Μπογδάνο. Και είναι όντως διασκεδαστική η συγκεκριμένη κουβέντα διότι με μαεστρία αποφεύγει να μπει σε μονοπάτια που θα καταδείξουν έναν από τους κύριους υπευθύνους για τη νίκη Τραμπ. Φυσικά αναφέρομαι στη μονομέρεια και στην προκατάληψη των κυρίαρχων ΜΜΕ εναντίον του επόμενου πλανητάρχη. Και είναι λογικό που οι μεγάλες εφημερίδες και δίκτυα διστάζουν να κάνουν αυτοκριτική, διότι μια ειλικρινής ενδοσκόπηση δεν μπορεί παρά να είναι προπομπός ομολογίας λάθους και μοιραία αλλαγής στάσης στο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Και επειδή λίγο πολύ όλοι ξέρουμε ποια είναι η ανθρώπινη φύση, γίνεται ευκόλως αντιληπτό γιατί μια τέτοια διαδικασία δύσκολα ξεκινά αυτοβούλως.

Ο Μακ Λούαν λέει πως το μέσο είναι το μήνυμα. Συνακόλουθα η παρουσία πολλών μέσων επιτρέπει την διασπορά πολλών μηνυμάτων. Στην εποχή λοιπόν του διαδικτύου και των κοινωνικών μέσων, το μήνυμα των κορυφαίων πρακτορείων και τηλεοπτικών σταθμών δεν κατέχει αποκλειστική πρόσβαση στο αυτί των πολιτών. Μάλιστα, όταν το μήνυμα των παραπάνω είναι τόσο εμφατικό δεν μπορεί παρά να προκαλεί την καχυποψία του κοινού που αυτόματα θα αναζητήσει την άλλη άποψη. Και οποία έκπληξη, στην εποχή μας η ανεύρεση εναλλακτικής ενημέρωσης δεν είναι παρά ένα κλίκ μακριά. Για να το πω πιο απλά, η δαιμονοποίηση μπορεί να είναι αποτελεσματική μονάχα όταν συνοδεύεται με καταστολή και φίμωση. Σε συνθήκες δυτικής δημοκρατίας 21ου αιώνα τα δύο τελευταία είναι πρακτικά αδύνατο να εφαρμοστούν και κάπως έτσι ο Τραμπ, ο Φάρατζ, η Λεπέν, ο Μιχαλολιάκος μετατρέπουν το μειονέκτημα σε πλεονέκτημα.

Και αν κάπου αυτό φαίνεται διακριτά είναι στο twitter του Τραμπ. Οι ακόλουθοι του Τραμπ πριν την εκλογή ήταν ήδη παρά πολλοί, σήμερα αυξάνονται με ρυθμό 100 χιλιάδων περίπου την ημέρα. Για να δει κανείς τι λέει ο Ομπάμα, η Χίλαρι και άλλοι γνωστοί πολιτικοί δε χρειάζεται να καταφύγει στο twitter. Αυτό συμβαίνει επειδή οι ενέργειες των παραπάνω είναι παντού. Έτσι οι λογαριασμοί τους στα κοινωνικά δίκτυα καταντάν να είναι απλά ένα ακόμα εργαλείο για τα γραφεία επικοινωνίας τους. Για τον Τραμπ όμως, λόγω του ημι-αποκλεισμού που υφίσταται από τα κυρίαρχα μέσα, το twitter από απλό δίαυλος επικοινωνίας έχει φτάσει να προσιδιάζει με οιονεί τελευταίο άπαρτο οχυρό. Έτσι, ο Τραμπ όχι μόνο καταφέρνει να περνά το μήνυμα του καθώς εκατομμύρια περιμένουν με αγωνία το επόμενο τιτίβισμα του, αλλά επιπλέον de facto υποκειμενικές αναρτήσεις αποκτούν ξαφνικά την αύρα είδησης. Σε αυτό το στοιχείο της υποτιθέμενης δημοσιοποίησης ημι-απαγορευμένων, και άρα αποκαλυπτικών και ενδιαφερουσών, ειδήσεων οφείλεται η επιτυχία του Breitbart, μιας ενημερωτικής ιστοσελίδας που στήριξε τον Τραμπ και που ο επικεφαλής της Στιβ Μπάνον θα αναλάβει θέση κλειδί στη νέα αμερικανική κυβέρνηση. Συγκεκριμένα το Breitbart κατάφερε κατά την προεκλογική περίοδο τα άρθρα του να διαμοιράζονται στα κοινωνικά δίκτυα περισσότερες φορές από κείμενα του CNN και της Huffington Post.

Επιμένω να είμαι από αυτούς που πιστεύουν πως ο επικοινωνιακός θρίαμβος του Τραμπ, που τον βοήθησε σημαντικά να κατακτήσει τον Λευκό Οίκο, δεν κερδήθηκε από το καταπληκτικό μυαλό του, αλλά αντίθετα σε μεγάλο βαθμό του χαρίστηκε από την αλαζονεία που διακρίνει όσους διευθύνουν και δουλεύουν για τα παραδοσιακά έγκριτα ΜΜΕ του δυτικού κόσμου. Θα ήταν εύλογο να άλλαζαν στάση αλλά δεν πιστεύω ότι θα το κάνουν. Αντίθετα θεωρώ πιο πιθανό να κάνουν στροφή 180 μοιρών και να αρχίζουν να υμνούν τον νέο πλανητάρχη, παρά να του επιφυλάξουν ισορροπημένη κάλυψη. Αν με ρωτούσε κανείς τι προτείνω, θα του έλεγα αρχικά ότι δεν έχω αυταπάτες ότι η γνώμη μου μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Από εκεί και πέρα πιστεύω πως η ρελανς στην μάχη ενάντια στον τραμπισμό μπορεί να κερδηθεί εκεί ακριβώς που χάθηκε, δηλαδή στα κοινωνικά δίκτυα. Και η χαμένη κρίσιμη μάζα πολιτών μπορεί να ανακτηθεί μονάχα όταν εγκαταλειφθεί η δαιμονοποίηση και τη θέση της πάρει η παράθεση λογικών προτάσεων που προσφέρουν ρεαλιστική προοπτική. Ποιες ακριβώς είναι αυτές; Προς το παρόν ένα πυκνό νέφος χωρίζει τόσο εμένα, όσο και την ευρύτερη γενιά μου από το εν λόγω …Εξκάλιμπερ!

064

Τα λέμε σύντομα

Μάρσαλ Μακ Λούαν

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s