Ο Χένρυ Κίσσιγκερ κάποτε είπε…

Λίγη αβεβαιότητα κάνει καλό σε όλους!

Όταν κατά τη διάρκεια νυχτερινού ταξιδιού πρωτάκουσα την είδηση για το πραξικόπημα στην Τουρκία νόμιζα ότι επρόκειτο για φάρσα ή ότι απλά κάποιος διάβαζε με λάθος τρόπο τίτλο άρθρου αναφερόμενο στην επέτειο της ανατροπής του Μακαρίου από τη χούντα των Αθηνών το 1974. Βέβαια σύντομα αποδείχτηκε πως η τελείως απροσδόκητη είδηση ήταν πέρα για πέρα αληθινή. Τώρα που ξεκαθάρισε το τοπίο αναφορικά με το ποιος έχει το πάνω χέρι στη γείτονα χώρα λογής λογής «ειδικοί» σπεύδουν να εξηγήσουν τι έγινε. Οι «αγαπημένοι» μου μάλιστα σημειώνουν με σιγουριά χιλίων καρδιναλίων πως όλα ήταν στημένα από εξ αρχής από τον Ερντογάν. Δεν είμαι σε θέση να πω με ακράδαντα στοιχεία τι έγινε και τι δεν έγινε καθώς ούτε είμαι, ούτε ξέρω κανένα θνητό που να είναι πανταχού παρών. Σημαίνει όμως αυτό πως είναι αδύνατο να προσεγγίσουμε τα γεγονότα; Όχι, αλλά εδώ χρειάζεται κάτι παραπάνω από τη διαίσθηση του φερ’ ειπείν ψαγμένου …ταξιτζή! Αν μη τι άλλο μια σχετικά αποτελεσματικό μέθοδος κατανόησης ήταν ανέκαθεν η σύγκριση ομοειδών καταστάσεων. Ως εκ τούτου για να δούμε τι πήγε στραβά για τους Τούρκους πραξικοπηματίες, χρήσιμο θα ήταν να συγκρίνουμε το εγχείρημα τους με κάτι ανάλογο που στέφθηκε όμως από επιτυχία. Μια τέτοια περίπτωση είναι το πραξικόπημα του 2013 στην Αίγυπτο όχι μόνο γιατί πέτυχε, αλλά και γιατί έλαβε χώρα σε ανάλογες συνθήκες από απόψεως τεχνολογικής εξέλιξης.

Πολλοί ορθώς σημειώνουν πως οι πραξικοπηματίες δεν προνόησαν να υπονομεύσουν τις επικοινωνίες σε εθνικό επίπεδο. Σίγουρα η δυνατότητα πρόσβασης σε τηλεφωνία και διαδίκτυο έδωσε έξοδο στον Ερντογάν. Όμως ο έλεγχος των επικοινωνιών δεν είναι πια τόσο ζωτικής σημασίας, όσο ήταν για εκείνους που ανέτρεψαν το Μοσαντέκ στο Ιράν και τον Φαρούκ στην Αίγυπτο τη δεκαετία του ’50 ή την ασθμαίνουσα δημοκρατία στην Ελλάδα το 1967. Το 2013 στην Αίγυπτο ο στρατός κατέλαβε μεν την κρατική τηλεόραση αλλά δεν φρόντισε να σιγήσει τα υπόλοιπα τηλεοπτικά κανάλια ή να κόψει το διαδίκτυο και τις τηλεφωνικές υπηρεσίες. Το πραξικόπημα στην Αίγυπτο έγινε σχεδόν σε απευθείας μετάδοση και ελάχιστοι πιάστηκαν στον ύπνο. Εκ του αποτελέσματος λοιπόν δεν προκύπτει ότι η συγκεκριμένη αστοχία των Τούρκων στρατιωτικών ήταν η πλέον κρίσιμη ή μοιραία.

Μια άλλη σωστή επισήμανση έχει να κάνει με το διάγγελμα του Ερντογάν μέσω facetime. Το ότι ο ηγέτης κατά του οποίου εκδηλώθηκε το κίνημα δεν εξουδετερώθηκε ήταν όντως μεγάλο λάθος. Το ειδικό βάρος του ηγέτη που κινείται ελεύθερα ενδέχεται να είναι τεράστιο. Προς επίρρωση τούτου αρκεί η υπενθύμιση πως όταν ο Ναπολέοντας δραπέτευσε από τη νήσο Έλβα μονάχα η αγέρωχη παρουσία αρκούσε για να επιτευχθούν με τη σειρά η παράδοση του συντάγματος που κλήθηκε να τον συλλάβει, η φυγή του Λουδοβίκου ΙΗ΄, η αναίμακτη ανάκτηση του Παρισιού και η συγκέντρωση στρατευμάτων για την τελική αναμέτρηση με τους συμμάχου στο Βατερλό. Το 2013 ο Μόρσι συνελήφθη αμέσως, όμως όχι μόνο πολλά άλλα ηγετικά στελέχη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας διέφυγαν της σύλληψης, αλλά και ο λογαριασμός του Μόρσι στο twitter έμεινε για λίγο ενεργός και έτσι κυκλοφόρησε το τελευταίο διάγγελμα του που είχε μαγνητοσκοπηθεί λίγο πριν συλληφθεί. Γίνεται πάλι αντιληπτό πως ούτε αυτή καθαυτή η δυνατότητα διαγγέλματος του προς ανατροπή ηγέτη είναι αρκετή για να γείρει τη πλάστιγγα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Αυτό που έχει σημασία είναι το ειδικό βάρος του ηγέτη, ο Ερντογάν σίγουρα δεν είναι Ναπολέοντας αλλά έχοντας το τιμόνι της Τουρκίας για πάνω από μια δεκαετία οπωσδήποτε ζυγίζει πολιτικά περισσότερο από τον Μόρσι που ήταν πρόεδρος για μόνο ένα χρόνο και που πριν καταλάβει τη συγκεκριμένη θέση ήταν σχετικά άγνωστος.

Εκεί που επίσης εστιάζουν πολλοί την προσοχή τους είναι ο λαϊκός παράγοντας και η αντίσταση του στις προσπάθειες σφετερισμού της κυριαρχίας του. Δυστυχώς το συγκεκριμένο αφήγημα όσο βολικό και αν είναι για τον Ερντογάν και τους συνεργάτες, δεν αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τα πραγματικά γεγονότα. Οι εικόνες των Τούρκων της Κωνσταντινούπολης που αψήφησαν την απαγόρευση κυκλοφορίας και στάθηκαν μπροστά στα τεθωρακισμένα, καίτοι φανερώνουν τη γενναιότητα όσων συμμετείχαν δεν παραπέμπουν σε παλλαϊκή κινητοποίηση κατοίκων μιας πόλης που φιλοξενεί πάνω από 10 εκατομμύρια ψυχές. Η Μουσουλμανική Αδελφότητα το 2013 στην Αίγυπτο βλέποντας τι έρχεται είχε φροντίσει να οργανώσει καθιστικές διαμαρτυρίες και πορείες με συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων υποστηρικτών της που όμως δεν ένωναν αλλά δίχαζαν τον κόσμο. Δεν πρέπει κανείς να παραβλέπει πως το πραξικόπημα το 2013 εκδηλώθηκε με αφορμή ισχυρών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Όταν έγινε σαφές πως οι οπαδοί του Μόρσι δεν ήταν διατεθειμένοι να αποχωρήσουν η προσωρινή κυβέρνηση επέλεξε να πνίξει τις αντιδράσεις στο αίμα δείχνοντας όχι μόνο ότι αποφασισμένα ένοπλα τμήματα διαθέτουν περισσότερη ισχύ από άοπλους πολίτες, αλλά και τι πιθανότατα θα ακολουθούσε αν το πρόσφατο πραξικόπημα στην Τουρκία ήταν επιτυχές.

Κάποιοι αποδίδουν την αποτυχία του πραξικοπήματος στην έλλειψη στήριξης από το εξωτερικό. Αυτό το επιχείρημα είναι πραγματικά αστείο καθώς όχι μόνο οι πρώτες αντιδράσεις, που καλούσαν για εμπέδωση της ηρεμίας και της σταθερότητας, έδειχναν πως η διεθνής κοινότητα μάλλον θα αποδεχόταν εύκολα την αλλαγή status quo, αλλά και η κυβέρνηση που διαδέχθηκε το Μόρσι στην Αίγυπτο άντεξε παρά την αποδοκιμασία από το Λευκό Οίκο και το πάγωμα της ετήσιας ενίσχυσης που δέχεται το Κάιρο από την Ουάσιγκτον.

Η ειδοποιός και μοιραία διαφορά ανάμεσα στα δύο πραξικοπήματα γίνεται αντιληπτή όταν κάποιος δει πως και από ποιους συνελήφθησαν οι στασιαστές. Οι στρατιώτες που έβγαλαν τα τεθωρακισμένα στους δρόμους παραδόθηκαν στη πλειοψηφία τους σε ένοπλα τμήματα της αστυνομίας. Η μακρά παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία του έχει εξασφαλίσει ικανό έλεγχο στις ένοπλες δυνάμεις και τα σώματα ασφαλείας. Όταν λοιπόν εμφανίστηκε δημόσια, οι πιστές σε αυτόν δυνάμεις ενεργοποιήθηκαν και ανέκτησαν γρήγορα τον έλεγχο από στρατιώτες που, σε αντίθεση με τους όμοιους τους στην Αίγυπτο το 2013, δεν εμπνέονταν από την σχεδόν καθολική ενότητα και πίστη όλων των ενόπλων στην ηγεσία του αναγνωρίσιμου στρατηγού Αλ-Σίσι. Κάπως έτσι, μέσα σε λίγες ώρες, δρομολογήθηκε η παράδοση των στασιαστών και η παλινόρθωση του συστήματος Ερντογάν στην ηγεσία της Τουρκίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως πολλοί στο δυτικό κόσμο που αδυνατούν να παρακολουθήσουν την εξωτερική πολιτική του Ερντογάν και δυσανασχετούν με τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους εσωτερικούς του αντιπάλους δεν βλέπουν πολλούς λόγους για να χαρούν με την τροπή που πήραν τα πράγματα. Σίγουρα, όπως επισημαίνει και ο ειδικός στα τουρκικά Simon Waldman, ένα κυνήγι μαγισσών έχει ήδη αρχίσει. Όμως για τα συμφέροντα του μέσου Τούρκου και σε αντίθεση με αυτά που υποστηρίζει η σοφία του Κίσσιγκερ, αφής στιγμής που εκδηλώθηκε το πραξικόπημα, είναι καλύτερο που απέτυχε διότι σε αντίθεση περίπτωση η Τουρκία θα βίωνε εσωτερική αναταραχή χειρότερη από αυτή που αντιμετωπίζει η Αίγυπτος μετά τον Ιούλιο του 2013. Αυτό θα συνέβαινε επειδή πολλοί οπαδοί του Ερντογάν θα είχαν σοβαρό λόγο να ριζοσπαστικοποιηθούν και η πρόσβαση αυτών των ανθρώπων σε όπλα θα διευκολυνόταν από στελέχη δυνάμεων ασφαλείας που θα διαφωνούσαν με την ανατροπή του Ισλαμιστή προέδρου.

ΥΓ Λόγω της κόντρας μεταξύ Αλ-Σίσι και Ερντογάν μία αστεία παράπλευρη επίπτωση του πραξικοπήματος στην Τουρκία είναι ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δεν εξέδωσε καταδικαστικό ψήφισμα για τα γεγονότα στη γείτονα χώρα μετά από βέτο της Αιγύπτου. Αξίζει επίσης να επισημανθεί πως η Αλ-Αχράμ στις 16 Ιουλίου κάλυψε τα γεγονότα όχι όπως έγιναν, αλλά όπως θα ήθελε η διεύθυνση της να εξελιχθούν. Έτσι, ανακοίνωσε την ανατροπή του Ερντογάν

061 Gr

Τα λέμε σύντομα

Χένρυ Κίσσιγκερ

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s