Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κάποτε είπε…

Το «αν» εσπάρθη πολλές φορές, αλλά δεν εφύτρωσε!

26 Ιανουαρίου 1821

Στη Βοστίτσα της Αχαΐας, το σημερινό Αίγιο, έλαβε χώρα σύναξη με σκοπό την απόφαση κήρυξης ή μη της επανάστασης. Η συνάντηση εξελίχθηκε σε μια σφοδρή σύγκρουση μεταξύ του παρορμητικού Παπαφλέσσα και του διστακτικού Παλαιών Πατρών Γερμανού. Η παρακάτω φανταστική παραβολή όχι μόνο αποτυπώνει το πνεύμα της σύναξης, αλλά επιπλέον εξηγεί γιατί ο Παπαφλέσσας και οι άλλοι θα έκαναν την επανάσταση ακόμα και αν ήξεραν με ακρίβεια τι συνέπειες θα είχε αυτή για τους κατοίκους του Μοριά, της Ρούμελης και των Νησιών.

Ο Παπαφλέσσας είχε μόλις τελειώσει ένα ακόμα πύρινο λόγο, ένα λόγο γεμάτο πομφόλυγες και ψεύτικες υποσχέσεις που μόνο αφελείς θα πίστευαν. Ο Παλαιών Πατρών ετοιμαζόταν να απαντήσει, τουλάχιστόν έτσι πίστεψαν όλοι οι παριστάμενοι. Όμως, αντί εισήγησης, έκανε σύσταση πληρεξουσίου.

-Αντ’ εμού, είπε ο επίσκοπος, θα μιλήσει ένας λαμπρός νέος με καταγωγή από το Φανάρι. Έφτασε από την Πίζα της Ιταλίας μόλις χθες. Ο νεαρός υπηρετεί και εκπροσωπεί τον άρχοντα Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο. Άδωνι έχεις το λόγο.

Ο Παπαφλέσσας που κατάλαβε την παγίδα, και που ήξερε καλά την αντίθεση του κύκλου της Πίζας στην πρόωρη, όπως έλεγαν, κήρυξη της επανάστασης, έκανε αυτό που ήξερε καλύτερα, πέταξε λάσπη για να ακυρώσει τα επικείμενα λεγόμενα του νεαρού.

– Ώστε του Μαυροκορδάτου! Του ανιψιού δηλαδή του Καρατζά του πρώην ηγεμόνα της Βλαχίας. Και για να ξέρουμε με τι «πατριώτες» έχουμε να κάνουμε ακούστε αυτό. Πέρασα στην Πόλη μεγάλο διάστημα και το όνομα Μαυροκορδάτος είναι αρκετά γνωστό. Βλέπετε ο προπάππος του αφεντικού του ανθρώπου που ο Γερμανός θέλουμε να ακούσουμε ήταν ο «Εξ Απορρήτων» και ο διερμηνέας των σουλτάνων στα τέλη του 17ου αιώνα. Και ρωτώ, τέτοιους προδότες θα συμβουλευτούμε για το πότε θα σηκώσουμε κεφάλι στον Τούρκο;

-Αρχιμανδρίτα, φώναξε με χαρακτηριστική φωνή που καθήλωσε όλη την ομήγυρη ο νεαρός που έδειχνε να μην καταλαβαίνει από προσβολές, αν δεν υπήρχαν άνθρωποι σαν τον «Εξ Απορρήτων» ούτε εσύ θα μπορούσες να φοράς ελεύθερα τα άμφια σου, ούτε εγώ θα μπορούσα να συλλέγω και να διαδίδω αρχαία συγγράμματα από τα ορθόδοξα μοναστήρια των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας. Αλλά ας αφήσουμε τη συζήτηση περί καταγωγής στην άκρη γιατί σίγουρα αυτό δε συμφέρει πολλούς εδώ μέσα που η ταπεινότητα τους ξεχειλίζει. Ας επικεντρωθούμε στα πραγματικά δεδομένα. Πριν λίγους μήνες ο λαλίστατος αρχιμανδρίτης συμμετείχε σε μια άλλη σύναξη στο Ισμαήλιο; Ξέρετε τι αποφασίστηκε εκεί;

-Φυσικά και ξέρουμε, φώναξε ένας νέος που συνόδευε τον Παπαφλέσσα. Να ξεκινήσει άμεσα η επανάσταση στη Μάνη από τον υπασπιστή του Τσάρου τον Αλέξανδρο Υψηλάντη.

Ο νεαρός που μίλησε ήταν ένας Μανιάτης περίπου 25 χρονών, ίσα δηλαδή με τον Άδωνι, που τον είχε παραχωρήσει ο Πετρόμπεης στον Παπαφλέσσα όταν ο τελευταίος γύρισε στο Μοριά. Σαν τον Άδωνι, οι γονείς του είχαν ακολουθήσει το συρμό της εποχής και του έδωσαν αρχαιοελληνικό όνομα. Τον είχαν βγάλει Άρη και η αλήθεια είναι πως του ταίριαζε πολύ μιας και ο νεαρός είχε μια σχεδόν εγγενή συγκρουσιακή διάθεση που προσιδίαζε στον Θεό του Πολέμου των Αρχαίων.

-Εν μέρει μικρέ, είπε με φανερά περιπαικτική διάθεση ο Άδωνις που έκανε τον Άρη να θέλει να συνεχίσει το διάλογο με άλλα μέσα, και συγκεκριμένα με το μαχαίρι που είχε περασμένο στη ζώνη του. Πέρα από την άφιξη του Υψηλάντη πολλά άλλα ευφάνταστα αποφασίστηκαν στο Ισμαήλιο. Αλλά πριν αναφερθώ εκεί μπορείτε μήπως αρχιμανδρίτα να μου πείτε που είναι τώρα ο Υψηλάντης; (σ.σ. σχεδόν όλο τον Δεκέμβριο του 1820 ο Παπαφλέσσας ήταν στην Τεργέστη περιμένοντας μάταια να παραλάβει και να μεταφέρει τον Υψηλάντη στη Μάνη με μισθωμένο από τη Φιλική πλοίο)

Οι Παπαφλέσσας και ο Άρης πήγαν να απαντήσουν αλλά η φωνή του Άδωνι πρόλαβε να επιβληθεί εκ νέου στην ομήγυρη.

-Στο Ισμαήλιο αποφασίστηκε τον ξεσηκωμό στο Μοριά να συνοδεύσουν επαναστάσεις στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και λαϊκή εξέγερση στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό την πυρπόληση του Οθωμανικού στόλου και τη σύλληψη του Σουλτάνου. Και ρωτώ, σας μοιάζει τίποτα από αυτά ρεαλιστικό όταν μάλιστα εδώ οι κεφαλές του Μορια, το προπύργιο της επανάστασης κατά τον αρχιμανδρίτη, διστάζουν να συναινέσουν στην κήρυξη της επανάστασης; Και τι αλήθεια νομίζετε ότι θα γίνει αν ξεσηκωθούμε και αν στιγμιαία εκδιώξουμε τους Τούρκους; Μήπως θα έρθουν οι Ρώσοι να μας βοηθήσουν; Οι Ρώσοι, που μόλις πριν 9 χρόνια είδαν τον Ναπολέοντα να εισβάλλει στη Μόσχα, πιστεύετε στα σοβαρά πως είναι έτοιμοι να στηρίξουν επαναστάσεις από τα κάτω οπουδήποτε στην Ευρώπη; Οι μεγάλες δυνάμεις της Γηραιάς Ηπείρου συμφωνούν μονάχα σε ένα πράγμα, στην καταστολή της οποιαδήποτε επαναστατικής ενέργειας. Η μόνη υπηρεσία που θα προσφέρει ένας πρόωρος ξεσηκωμός στον ιερό σκοπό μας είναι η αφορμή για να πιέσει ο Μέττερνιχ τον Τσάρο να διώξει από κοντά του τον Καποδίστρια, το μοναδικό μας χαρτί στις ευρωπαϊκές αυλές που, ειρήσθω εν παρόδω, αρνήθηκε να εμπλακεί στη Φιλική Εταιρεία. Κάνω λάθος αρχιμανδρίτα; Επιτέλους αναλογίζεστε σε τι περιπέτειες μπαίνουμε αν ακούσουμε τον ανεύθυνο λόγο ορισμένων θερμοκέφαλων;

-Με όλο το σεβασμό εξοχότατε, είπε με απίστευτη ειρωνεία ο Άρης, μήπως υπερβάλετε για τη δύναμη των ξένων. Όλοι αυτοί βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακριά και επιπλέον ούτε ενωμένοι είναι, ούτε ενιαίο στρατό έχουν. Θα τους πάρει μήνες, αν όχι χρόνια, για να πάρουν μια ομόφωνη απόφαση. Και μετά το πώς και από ποιους θα εφαρμοστεί αυτή είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Ακόμα και αν οι εξεγέρσεις στη Μολδοβλαχία αποτύχουν, ακόμα και αν ο λαός δεν ξεσηκωθεί στην Πόλη, ακόμα και αν δεν πάρουμε την Κρήτη, αλλά αν μονάχα πάρουμε τα βασικά κάστρα του Μοριά και της Ρούμελης και αν ελέγχουμε το εμπόριο μέσα από τα νησιά του Αιγαίου τότε οι ξένοι μπορεί να πάρουν το μέρος μας. Δεν είμαστε όλοι πιόνια στα σχέδια των Μεγάλων. Μάλιστα όταν παίρνουμε πρωτοβουλίες που αντέχουν στο χρόνο τότε οι Μεγάλοι προσαρμόζουν την πολιτική τους σε αυτό που οι πράξεις μας τους πείθει ότι δεν μπορεί πια να ανατραπεί. Να δειτε που στο τέλος θα μας δώσουν και χρήματα. Μη σου πω θα στείλουν και το στόλο τους για να εκδιώξουν δυνάμεις που θα πολεμούν εδώ για λογαριασμό της Πύλης.

-Ομολογουμένως καλό το παραμύθι μικρέ, είπε βιτριολικά ο Άδωνις. Για να το κάνεις ακόμα πιο ελκυστικό θα μπορούσες να πεις πως ενδεχόμενοι διωγμοί σε Κρήτη και νησιά του ανατολικού Αιγαίου θα ωθήσει πρόσφυγες να ζητήσουν καταφύγιο στην Καθολική Σύρο που ποτέ δεν θα τολμούσαν οι Τούρκοι να εισβάλλουν. Και έτσι όχι μόνο θα επικρατούσε ξανά το ορθόδοξο στοιχείο στην καρδιά των Κυκλάδων, αλλά και οι Έλληνες θα δημιουργούσαμε ένα νέο εμπορικό κέντρο με, γιατί όχι, αρχαιοελληνικό όνομα. Και συνέχισε γεμάτος σαρκασμό, το «Απολλωνία» πως σας φαίνεται, καλό; (σ.σ. τελικά ονομάστηκε Ερμούπολη) Αρκετά όμως με τα παραμύθια και ας σταθούμε σε ένα πολύ βασικό ερώτημα που θα πρέπει να απαντήσουμε αν σε κάποιο μικρό μέρος επικρατήσει τελικά ο ξεσηκωμός μας. Αλήθεια Άρη, εσύ που υπηρετείς τον Πετρόμπεη. Αν τόσο ο άρχοντας σου, που μαθαίνω αυτοαποκαλείται Αρχιστράτηγος των Σπαρτιατικών Δυνάμεων, όσο και ο Παπαφλέσσας μπουν στην Καλαμάτα σε λίγες βδομάδες, εσύ με ποιον θα μπεις στην πόλη; Με τις Σπαρτιατικές Δυνάμεις ή με το μπουλούκι του αρχιμανδρίτη; Και για να μη δημιουργούνται παρεξηγήσεις τόσο οι Σπαρτιατικές Δυνάμεις, όσο και το μπουλούκι του σημερινού επικεφαλής σου τον ίδιο αξιοθρήνητα μικρό αριθμό αντρών θα έχουν.

Πριν προλάβουν να απαντήσουν οι Άρης και Παπαφλέσσας, ο Άδωνις με την επιβλητικά ενοχλητική φωνή του κατάφερε να συνεχίσει.

-Ο άρχοντας μου, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος οραματίζεται ένα κράτος με ισχυρή κεντρική διοίκηση. Αλλά κοιτάχτε τι συμβαίνει στο Μοριά, στη Ρούμελη και τα Νησιά. Πολυάριθμοι ένοπλοι πυρήνες. Μοιάζει να έχουμε περισσότερους στρατηγούς από στρατιώτες. Τι σόι κράτος θα φτιάξουμε έτσι; Μάλλον αντί για Προμηθείς θα γίνουμε …Φρανκενστάιν!

Όλοι στη σύναξη έμειναν αποσβολωμένοι μιας και κανείς δεν κατάλαβε τη μεταφορά. Επειδή όμως κανένας δεν ήθελε να φανεί αμαθής μπροστά στον μορφωμένο Φαναριώτη όλοι τους προτίμησαν να μην εκφράσουν σχετική απορία. Πράγματι κρίμα διότι αν κάποιος προκαλούσε τον Άδωνι τότε θα γινόταν γνωστό πως ο τελευταίος αναφέρθηκε σε ένα πρόσφατο βιβλίο μιας Αγγλίδας που έμενε στην Πίζα και που ο Μαυροκορδάτος της δίδασκε αρχαία ελληνικά. Το όνομα της ήταν Μαίρη Σέλλεϋ και το βιβλίο είχε τίτλο «Φρανκενστάιν, ο Σύγχρονος Προμηθέας».

-Ποιος, συνέχισε με αυξημένη αυτοπεποίθηση ο Άδωνις, θα κάνει κουμάντο στις ελεύθερες περιοχές; Μάλλον κάτι απίθανοι βάρβαροι τύποι που το μόνο τους προσόν θα είναι ότι θα έχουν ένα καριοφίλι στο χέρι. Αντίθετα, άνθρωποι που σπατάλησαν όλο τους το είναι στην εθνική προσπάθεια σαν τον Αναγνωστόπουλο και τον Σκουφά θα παραγκωνιστούν. Ποιος ξέρει; Ίσως το μελλοντικό κράτος να δώσει τα ονόματα τους σε δρόμους που θα οδηγούν σε μια από τις κεντρικές πλατείες της πρωτεύουσας. Αλλά όσο αφορά το τώρα και αυτό το οποίο θα προκαλέσουν οι άφρονες ενέργειες του αρχιμανδρίτη μάλλον δε θα έχουν κανένα ρόλο. Το αποτέλεσμα αυτής της πρόωρης εξέγερσης δε θα είναι τίποτα άλλο από ένα εύθραυστο και πολυσχιδές μόρφωμα που αν για ελάχιστα εκλείψει ο εξωτερικός κίνδυνος, τότε οι μεταξύ μας διαφορές μόνο με εμφύλιο αιματοκύλισμα θα ξεπεραστούν. Θα γίνουμε μάρτυρες βαρβαροτήτων που θα μας κάνουν «να σιχαθούμε το ρωμαίικο». Θα δούμε ήρωες να μετατρέπονται σε φτηνούς πολέμαρχους που στη συνέχεια θα φυλακίζονται. Και αν στο μεταξύ ο Τούρκος επιστρέψει, ποιος αλήθεια θα είναι σε θέση να αποτρέψει το προσκύνημα; Τότε, όπως λέει και ο μικρός, μόνο ένας θεόσταλτος στόλος από την Εσπερία θα μας σώσει.

-Δεν ξέρω τι θα κάνω όσο η επανάσταση θα κρατά, πάντως αν πατήσει στρατός του Σουλτάνου στο Μοριά, ξέσπασε ο Παπαφλέσσας, εγώ δεν θα κάτσω να περιμένω ξένη βοήθεια για να σταθώ αντίκρυ στον εχθρό. Θα τον πολεμήσω ακόμα και αν χρειαστεί να πέσω στη μάχη. Αυτή θα είναι η κληρονομιά μου και όχι ενδεχόμενες αβλεψίες μου κατά τη διάρκεια άσκησης εξουσίας. Εσύ και ο άρχοντας σου όμως τι θα κάνετε; Μάλλον θα στέλνετε γράμματα στην Εσπερία για να σώσετε το τομάρι σας πουλώντας και την ίδια ακόμα τη νεότευκτη Ελλάδα. (σ.σ. δήλωση υποτέλειας προς την Αγγλία που έγραψε ο Μαυροκορδάτος το 1825 και που υπέγραψε και ο Κολοκοτρώνης) Εξάλλου όπως είπε και ο Άρης, οι ξένοι δε θα έρθουν εδώ από συμπόνοια. Θα έρθουν μόνο και μόνο επειδή θα ξέρουν πως ο ξεσηκωμός μας, καθώς και θυσίες σαν αυτές που είμαι έτοιμος να κάνω και εγώ προσωπικά, δεν θα αφήνουν περιθώριο για μακροπρόθεσμη ειρήνευση σε Μοριά, Ρούμελη και Νησιά. Θα το κάνουν γιατί οι πράξεις μας θα τους έχουν πείσει πως είναι συμφέρον τους να μας βοηθήσουν.

-Αλήθεια άρχοντα μου, πρόσθεσε με θυμό ο Άρης που με δυσκολία κρατούσε το χέρι του μακριά από τη ζώνη που φύλασσε τ’ άρματα του. Γιατί τόση μεγάλη αγωνία για του ξένους; Είμαι 25 χρονών, σαν την εξοχότητα σας. Εν αντιθέσει με σας φυσικά δεν ξέρω πολλά γράμματα. Απ΄ όσο όμως έχω ρωτήσει τους παλιούς ο κόσμος σε βάθος αιώνων δεν ξανάδε πράγμα παρόμοιο με τη γαλλική επανάσταση και το Ναπολέοντα. Ολάκερη η οικουμένη είναι εδώ και 20 χρόνια σε μια φάση που ίσως κανείς μας να μην καταλαβαίνει έξω από τους ισχυρούς της Γης. Και αυτή η συμμαχία τους η ιερή που θα κάνει τον Τσάρο να ανεχτεί, αν όχι να βοηθήσει, τον άπιστο Σουλτάνο να σφάξει Χριστιανούς. Τι πράγμα είναι τούτο; Μου είναι δύσκολο να καταλάβω και δε φταίει η ελλιπή μου μόρφωση γι’ αυτό. Κάτι σάπιο υπάρχει σε αυτό το ευρωπαϊκό σχήμα. Σα κάτι να φοβούνται οι λεγόμενοι Μεγάλοι; Ποιος ξέρει, ίσως σε μερικά χρόνια ο ίδιος ο Μέττερνιχ να οδηγηθεί σε έξωση από το μέγαρο του στη Βιέννη από κάποιος νέους που θα ‘ναι τόσο ανυπόμονοι όσο είμαι εγώ σήμερα. (σ.σ. 1848) Και αν ο κόσμος αλλάζει τόσο ραγδαία, κάλιο να υπάρχουμε σε λίγα χρόνια ως ελεύθερη, πλην μικρή, Ελλάδα παρά σαν οθωμανική επαρχία και ας απαιτεί αυτό ποταμούς αίματος από τη γενιά μας τώρα.

-Αρκετά με τις άσκοπες προφητείες, παρενέβη με στόμφο ο Γερμανός και απευθυνόμενος στον Παπαφλέσσα πρόσθεσε. Αρχιμανδρίτα, είναι σαφές πως οι συνθήκες δεν είναι ώριμες για ξεσηκωμό. Σε προτρέπω να πας στη Μάνη και να εισηγηθείς αναβολή.

Την προτροπή του Γερμανού ακολούθησε έντονη αντιπαράθεση όπου λέγεται ότι ανταλλάγησαν βαριές εκφράσεις. Ο Παπαφλέσσας έφυγε επιμένοντας πως η επανάσταση θα κηρυχθεί στις 25 του Μάρτη και πως το συμφέρον κάθε Έλληνα εκείνη τη μέρα είναι να μη βρεθεί ξαρμάτωτος.

Στο δρόμο προς τη Μάνη ο Άρης ρώτησε τον καπετάνιο του αν οι τσιρίδες του Άδωνι είχαν βάση, ή αν ήταν κινδυνολογίες. Ο Παπαφλέσσας γύρισε προς το νεαρό ακόλουθο του. Αφού τον κοίταξε για λίγο με κάτι σα θλίψη αφέθηκε να περιεργάζεται τον γαλήνιο ορίζοντα του Μοριά αφηρημένα. Μετά από λίγα λεπτά σιωπής και αφού στο μεταξύ είχε ανακτήσει την αυτοπεποίθηση του, ακούστηκε να λέει.

-Αλήθεια σου λέω, φαντάζομαι αυτόν τον λιμοκοντόρο να εκστρατεύει με τον άρχοντα του κάπου προς την Άρτα και να σκοτώνεται. (σ.σ. μάχη του Πέτα) Τον φαντάζομαι να τον θερίζει τουρκικό γιαταγάνι και ευφραίνεται η καρδιά μου σου λέω. Αυτόν που αν ελευθερωθεί τούτος ο τόπος θα ήταν τόσο χρήσιμος στο να μάθει τα παιδιά μας σωστά ελληνικά. Είμαι σίγουρος πως και εσύ ανάλογα αισθάνεσαι. Αυτό από μόνο του φανερώνει πως οι επιφυλάξεις που εξέφρασε κάθε άλλο παρά αβάσιμες είναι. Και εσύ από την άλλη είχες δίκιο πως οι μελλοντικές γενιές έχουν πολλά να επωφεληθούν από μια παραγωγική θυσία. Όμως όσοι ζήσουν τα επόμενα χρόνια στο Μοριά, τη Ρούμελη και τα Νησιά θα δουν το πραγματικό πρόσωπο της κόλασης. Ούτε σε 200 χρόνια δε θα μπορούν οι μελετητές να προσδιορίσουν με ακρίβεια τις απώλειες που θα προκαλέσουμε και θα υποστούμε. Και όμως εγώ, εσύ, αλλά και χιλιάδες άλλοι δεν καταδεχόμαστε ούτε στιγμή να διανοηθούμε πως ο ξεσηκωμός θα πάρει αναβολή. Γιατί; Μα επειδή…

-Επειδή, έστερξε αυτάρεσκα να συμπληρώσει τον Παπαφλέσσα ο Άρης. Από τότε που μπήκαμε στη Φιλική Εταιρεία αποκτήσαμε ένα σκοπό που έδωσε στη ζωή μας ένα νόημα αμίμητο. Χάρη σε αυτό το όνειρο ταξιδέψαμε στα πιο απόμακρα μέρη, συναντήσαμε τους πιο απίθανούς ανθρώπους, συζητήσαμε τα πιο σοβαρά πράγματα και είπαμε τις πιο μεγάλες αλήθειες και ψέματα. Η ζωή μας γέμισε μέχρι εκεί που δεν πάει. Αλλά εμείς εδώ, αχόρταγοι και αγνώμονες. Έτσι και αλλιώς δεν υπάρχει πια γυρισμός. Θα πορευτούμε μέχρι η ύβρη μας να συναντήσει τη νέμεση της. Δεν ξέρουμε αν όταν τελικά συναντήσουμε τον Πλάστη μας θα μας επιτρέψει να εισέλθουμε στον Παράδεισο. Θα μπορούμε όμως να του πούμε ότι ζήσαμε αληθινά και αυτό δεν είναι απλά κάτι, είναι τα πάντα.

Και κάπως έτσι ο Παπαφλέσσας, με την Ιστορία σιμά του, συνέχισε την πορεία του προς τη Μάνη και μοιράια προς το …Μανιάκι!

057

Τα λέμε σύντομα

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s