Ο Τόμας Τζέφερσον κάποτε είπε…

Όταν ο λαός φοβάται την κυβέρνηση, υπάρχει τυραννία. Όταν η κυβέρνηση φοβάται το λαό, υπάρχει ελευθερία!

Εξαιτίας της κατάστασης στην Ελλάδα οι παραπάνω λέξεις του Τζέφερσον αποτέλεσαν αφορμή για δεκάδες αναρτήσεις στο διαδίκτυο. Σε μια μάταιη προσπάθεια να πρωτοτυπήσω δεν θα σταθώ στο κατά πόσο απωλέσαμε την ελευθερία μας αλλά θα προσπαθήσω να αιτιολογήσω το πώς φτάσαμε στο σημείο να κυβερνιόμαστε από ανθρώπους που δεν μας φοβούνται καθόλου.

Στη ζωή υπάρχουν νόμοι αλλά όχι αξιώματα με τη στενή μαθηματική έννοια. Με άλλα λόγια τίποτα δεν είναι τελεσίδικα προδικασμένο και έτσι οι άνθρωποι συνήθως καθορίζουν τη στάση τους όχι με βάση κάποιους κανόνες αλλά την εμπειρία τους. Μάλιστα επειδή οι εμπειρίες της κάθε γενιάς ποικίλουν είναι επόμενο να μην αντιδρούμε όλοι το ίδιο στις ίδιες προκλήσεις. Αν θέλουμε λοιπόν να δούμε πως φτάσαμε στο δίπολο που από τη μια βρίσκεται μια κυβέρνηση που δεν λογαριάζει το «πολιτικό κόστος» και από την άλλη ένας λαός που αρνείται να πιστέψει στον εαυτό του, πρέπει πριν από όλα να δούμε ποιοι άνθρωποι αποτελούν τα δύο μέρη.

Η κυβέρνηση είναι σε μεγάλο βαθμό το πολιτικό σύστημα που κυριάρχησε τα τελευταία 30 χρόνια. Όλα τα κορυφαία στελέχη των κυβερνήσεων Παπανδρέου, Παπαδήμου και Σαμαρά διαθέτουν πολύχρονη προϋπηρεσία στα έδρανα της Βουλής. Όμως τι συμβαίνει στην άλλη πλευρά; Η αλήθεια είναι πως ο προσδιορισμός του λαού δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα. Όπως άλλωστε έλεγε και η Θάτσερ δεν υπάρχει λαός αλλά μονάχα ανεξάρτητες οντότητες. Υπό αυτό το πλαίσιο δεν μπορώ παρά να αυθαιρετήσω και αντί του συνόλου του λαού θα εστιάσω την προσοχή μου σε μια ομάδα που και την ξέρω καλά και εξ αντικειμένου είχε ένα πολύ κρίσιμο ρόλο στις διαδηλώσεις των δύο τελευταίων ετών. Η ομάδα αυτή είναι οι σημερινοί 30άρηδες, αυτοί που άθελα μας πριν 14 χρόνια αναγκάσαμε το πολιτικό σύστημα να αντιληφθεί πόσο δυνατό ήταν.

Ήταν φθινόπωρο του 1998 όταν ο υπουργός παιδείας του Σημίτη αποφάσισε να εισάγει μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση κορωνίδα της οποίας ήταν η αντικατάσταση ενός πράγματι ξεπερασμένου τρόπου εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι δέσμες καταργούνταν και καθιερωνόταν το εθνικό απολυτήριο. Ακόμα και αν η ιδέα ήταν καλή η ουσία ήταν πως μας επιβαλλόταν βιαστικά μια αλλαγή που παρουσίαζε πολλά κενά και αστοχίες. Μοιραία άρχιζε να κερδίζει έδαφος η αντίληψη πως αντί για 4 έπρεπε πια να δώσουμε 14 μαθήματα για να περάσουμε στο κατώφλι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα συνεχή λάθη σε συνδυασμό με το τεράστιο έλλειμμα ενημέρωσης έδωσαν το έναυσμα για αντίδραση. Τη δεκαετία του ’90 οι καταλήψεις δεν ήταν παράδοση πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων αλλά όλοι είχαμε λίγο πολύ ακούσει για τις καταλήψεις του ’91 κόντρα στο Κοντογιαννόπουλο. Σε αυτό το κλίμα γύρω στον Οκτώβριο μια σειρά από λύκεια στη Θεσσαλονίκη έβαλαν λουκέτο. Η είδηση, παρά την απουσία των socialmedia, έγινε γνωστή και στις αρχές Δεκεμβρίου εκατοντάδες σχολεία σε όλη την Ελλάδα τελούσαν υπό κατάληψη με αίτημα την απόσυρση του νόμου 2525. Πολλοί υπέθεταν ότι το κίνημα θα ξεφούσκωνε μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων. Δυστυχώς για τον Αρσένη τα πανεκπαιδευτικά συλλαλητήρια της 15ης Ιανουαρίου ήταν μακράν τα μαζικότερα από την αρχή των κινητοποιήσεων.

Τα πράγματα ήταν όντως πολύ δύσκολα για την κυβέρνηση διότι απέναντι της δεν είχε μια ομάδα που μπορούσε να αισθανθεί μεγάλη πίεση. Όσοι είχαμε τη τύχη να φοιτούμε σε κατειλημμένο σχολείο, δεν χάναμε το μεροκάματο μας, δεν ρισκάραμε τον επιούσιο. Κάθε άλλο αντί για μαθήματα παίζαμε συνέχεια μπάλα ή πηγαίναμε για μπιλιάρδο. Επιπλέον, διαγωνιζόμασταν με τα υπόλοιπα σχολεία ποιος θα λανσάρει το πιο έξυπνο σύνθημα ή ποιος θα φτιάξει το καλύτερο ομοίωμα του υπουργού προς καύση, μια πρακτική που έγινε ανάρπαστη από τα ρεπορτάζ των δελτίων των 8 (τότε μπορεί και 8μιση). Δίχως άλλο ο Σημίτης τα είχε βρει μπαστούνια. Την ώρα που με την Goldman Sachs προετοίμαζε την είσοδο μας στην ΟΝΕ έπρεπε να βρει ένα τρόπο να αντιμετωπίσει τον αστάθμητο παράγοντα της ζωντάνιας των 16άρηδων.

Αναπολώντας σήμερα εκείνες τις μέρες σκέφτομαι πόσο απλό ήταν για τον Σημίτη να πάρει πίσω το νόμο μιας και το αίτημα μας δεν ήταν οικονομικό, δεν θα του χαλούσε δηλαδή τις στατιστικές. Επιπλέον η ίδια η μεταρρύθμιση Αρσένη ξηλώθηκε διάταξη διάταξη τα επόμενα χρόνια. Αν η κυβέρνηση είχε επιλέξει την οδό του συμβιβασμού αφενός η γενιά μου θα είχε δώσει μια μικρή παράταση στο θεσμό των δεσμών και αφετέρου θα είχε ξεκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος των συναρμόδιων φορέων για την παιδεία που ενδεχομένως μετά από λίγα χρόνια να κατέληγε σε μια πραγματική μεταρρύθμιση. Αντί αυτού Σημίτης Αρσένης υιοθέτησαν μια σκληρή αδιάλλακτη στάση. Αποφάσισαν να επενδύσουν στο φόβο και την καταστολή. Μία μετά την άλλη οι καταλήψεις έσπαγαν υπό το βάρος των απειλών ότι θα χαθεί η σχολική χρονιά. Όπου οι απειλές δεν έπιαναν και η κάλπη συνέχιζε να βγάζει κατάληψη «αγανακτισμένοι» γονείς αναλάμβαναν δράση και έσπαγαν τα λουκέτα με αστραπιαίες «δημοκρατικές» διαδικασίες. Κάπως έτσι περί τα τέλη Φλεβάρη τα κατειλημμένα σχολεία ήταν ελάχιστα και τα οποία άνοιξαν είτε με νουθεσίες του τύπου «όταν όλοι οι άλλοι κάνουν μάθημα εσείς τι στο καλό έχετε πάθει και επιμένετε» ή με καλοπιάσματα σαν το «ανοιχτέ και παρά την πολύμηνη κατάληψη θα σας πάμε πενταήμερη». Η ιστορία έγραψε πως η μεταρρύθμιση προχώρησε και εμείς τον Ιούνιο του 2000 «ανταμειφθήκαμε» με εύκολα θέματα. Μακάρι τα πράγματα να ήταν τόσο απλά. Δεν μπορώ να ξέρω γιατί Σημίτης και Αρσένης επέλεξαν να είναι τόσο αδιάλλακτοι το χειμώνα του 1998-99, γνωρίζω όμως καλά την εμπειρία που τότε αποτυπώθηκε στο θυμικό του ελληνικού πολιτικού συστήματος. Εκείνες τις μέρες αυτοί που μας εξουσιάζουν δοκίμασαν τις αντοχές τους και διαπίστωσαν πως είναι εφικτό να επιβιώσουν σε πείσμα πολύμηνων και μαζικών κινητοποιήσεων. Σκεφτείτε λίγο, αν είσαι σε θέση να κουμαντάρεις πανελλαδικά παιδιά χωρίς υποχρεώσεις το να αντιμετωπίσεις μια απεργία που ματώνει οικονομικά οικογενειάρχες φαντάζει παιχνιδάκι. Στον αντίποδα η γενιά μου «διδάχτηκε» πως ότι και να κάνουμε οι από πάνω δεν μας ακούν. Μόνος τρόπος αλλαγής η δράση εκ των έσω και κάπως έτσι πολλοί συνομήλικοι μου ταύτισαν την πολιτικοποίηση με την κομματικοποίηση.

Τέλος, με τον πιο έξυπνο τρόπο μας πέρασαν τον ωχαδελφισμό και τον ατομισμό. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον τρόπο που με αντιμετώπισε η μητέρα μου όταν γύρισα σπίτι μια μέρα του Φλεβάρη του 1999. Της εξιστόρησα πως κάποιοι αγανακτισμένοι γονείς με τη βοήθεια της διευθύντριας έσπασαν τα λουκέτα και μας ανάγκασαν να μπούμε στην τάξη. Εκείνη με χτύπησε φιλικά στην πλάτη και μου είπε κάτι του τύπου «ότι έγινε έγινε, τώρα πρέπει να κοιτάξεις μπροστά, τα μεγάλα προβλήματα είναι άλλα και μην ανησυχείς γιατί εσύ ανεξαρτήτως συστήματος θα περάσεις σε καλή σχολή». Η μητέρα μου όπως και πολλοί άλλοι είχαν πειστεί πως οι καταλήψεις ήταν κάτι κακό και μάταιο. Η μητέρα μου όπως και πολλοί άλλοι δεν μπορούσαν να δουν πέρα από το προφανές, δεν ήταν σε θέση να δουν την ελπίδα γιατί εστίαζαν στον κίνδυνο. Σε αυτό το πλαίσιο η μητέρα μου όπως και πολλοί άλλοι ανάπνευσαν με ανακούφιση όταν έμαθαν πως το ΔΙΚΟ τους παιδί ξανάρχισε τα μαθήματα. Αυτό που δεν κατάλαβαν ήταν ότι μια γενιά ξεκινούσε τη ζωή της με ηττοπάθεια. Αυτό που δεν κατάλαβαν ήταν ότι χάθηκε μια χρυσή ευκαιρία να μάθει η κυβέρνηση να φοβάται τον λαό της. Αν τότε είχαμε νικήσει θα είχαμε αποκτήσει μια κουλτούρα διεκδίκησης, θα είχαμε μάθει να εστιάζουμε περισσότερο στο εγώ από ότι στο εμείς. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο οι κυβερνώντες μας το 2009 θα είχαν εξαιρετική δυσκολία ακόμα και στην σκέψη να προτείνουν μνημόνια. Με άλλα λόγια, ένας από τους λόγους που εδώ και δύο χρόνια αδυνατούμε να ανακόψουμε την πολιτική της ύφεσης μπορεί να είναι και το γεγονός αυτοί που από μικροί «έμαθαν» ότι δεν αλλάζει τίποτα διαμαρτύρονται σε εκείνους που «ξέρουν» ότι στο τέλος θα περάσει το δικό τους.

ΥΓ Για να μην παρεξηγηθώ η αποτυχία της γενιάς μου, τόσο πριν 14 χρόνια, όσο και σήμερα δεν οφείλεται στους συντηρητικούς γονείς μας αλλά σε όλους εμάς που δεν βρήκαμε τον τρόπο να ξεφύγουμε από την μετριότητα ανοίγοντας έτσι τον δρόμο στους «φασίστες». 

Τα λέμε σύντομα

Τόμας Τζέφερσον

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s