Ο Ναπολέων Βοναπάρτης κάποτε είπε…

Αυτός που φοβάται ότι θα κατακτηθεί, είναι σίγουρος για την ήττα!

Αν κάτι χαρακτηρίζει αυτές τις μέρες τον δημόσιο λόγο στην Ελλάδα είναι η διασπορά φόβου. Απειλές επί ιταμών εκβιασμών, εσχατολογικές προφητείες και εικόνες αποκάλυψης συνθέτουν το σκηνικό της επαγγελματικής ενημέρωσης. Ξένα έντυπα προβλέπουν εμφύλιο, ο λοκατζής φίλος του Σαμαρά, που ούτε βουλευτής δεν εκλέχτηκε, προειδοποιεί για αναθεώρηση της συνθήκης της Βάρκιζας ενώ οι ψυχραιμότεροι απλά επικαλούνται τον κίνδυνο ο Κολοκοτρώνης να επιστρέψει στο πορτοφόλι μας.

Η επίκληση στον φόβο δεν είναι κάτι καινούργιο, είναι μια πανάρχαια τακτική που στοχεύει στην ανέξοδη κατάκτηση. Ελάτε για παράδειγμα, για λίγο στη θέση ενός επιστάτη δούλων που έχει αναλάβει την επίβλεψη μιας συγκεκριμένης εργασίας και που έχει το ελεύθερο να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο προκειμένου να επιβάλλει την πειθαρχία στο εργοτάξιο του. Με μεγάλη ευκολία μπορούμε να φανταστούμε τον επιστάτη να κραδαίνει μαστίγιο και να εκστομίζει βρισιές προς τους δούλους καθ’ όλη τη διάρκεια της βάρδιας του. Το ίδιο εύκολα μπορούμε να τον φανταστούμε να ρίχνει και καμιά ψιλή που και που, προς «παραδειγματισμό». Σε περίπτωση όμως γενικευμένης στάσης τι συμβαίνει; Αν οι δούλοι, για τους χ ή ψ λόγους, αρνηθούν να εργαστούν τι γίνεται; Αναμφίβολα ο επιστάτης με ακόμα πιο άγριες φωνές και φοβέρες θα καλούσε τους δούλους να επιστρέψουν στα καθήκοντα τους. Προληπτικά μαστιγώματα και παραινέσεις του τύπου «γυρίστε στη δουλειά σας αλλιώς θα σας σφάξω όλους» θα έδιναν και θα έπαιρναν. Αν αυτές οι προσπάθειες παρέμεναν άκαρπες τότε ο επιστάτης θα ήταν αναγκασμένος να ζητήσει ενισχύσεις. Ναι, αλλά με τι σκοπό αλήθεια; Την καθολική τιμωρία των ασεβών; Λάθος, αν πιστώνονταν κατά γράμμα οι απειλές ομαδικών εκκαθαρίσεων, τότε το εργοτάξιο θα έμενε χωρίς εργάτες. Αντίθετα, η έκκληση ενισχύσεων εντάσσεται στη διακόσια πειθούς των στασιαστών ότι κάθε αντίσταση είναι μάταιη και πως η βασανισμένη ζωή που διάγουν είναι καλύτερη από το αιώνιο μυστήριο του θανάτου. Αν για κάποιο λόγο οι δούλοι πάλι δεν πείθονταν, τότε η ένοπλη φρουρά θα όφειλε να επιβάλλει την τάξη βίαια. Δεν το αρνούμαι, πιθανότατα θα τα κατάφερνε. Αλλά σταθείτε μια στιγμή και προσπαθήστε να φανταστείτε την εικόνα των νικητών αμέσως μετά την μάχη. Η άλλοτε αγέρωχη και ατσαλάκωτη φρουρά έχει πλέον μετατραπεί σε μια ατάκτως ειρημένη ομάδα από άνδρες που με εμφανή σημάδια κόπωσης είτε περιποιούνται τους τραυματίες συναδέλφους τους, είτε απλά καθαρίζουν τον λεκιασμένο από τον ιδρώτα και αίμα ιματισμό της. Και το χειρότερο από όλα, οι ίδιοι άνδρες θα πρέπει τις επόμενες μέρες να επιτεθούν σε γειτονικές επαρχίες προς ανεύρεση νέων δούλων. Με άλλα λόγια, το κόστος της βίαιης επιβολής κοστίζει στους δυνάστες πολύ περισσότερο από την συναίνεση δια της τρομοκράτησης.

Το παραπάνω ανέκδοτο περιγράφει ανάγλυφα την πραγματική λειτουργία της δύναμης, που δεν εντάσσεται στη χρήση της αλλά στον φόβο που προκαλεί ενδεχόμενη χρήσης της. Αν οι μεγάλες δυνάμεις ξοδεύουν δισεκατομμύρια σε εξοπλισμούς, το κάνουν όχι γιατί αδημονούν να τους χρησιμοποιήσουν, αλλά επειδή ακριβώς δεν θέλουν να τους χρησιμοποιήσουν ποτέ. Οι πύραυλοι, αυτά τα εξιδανικευμένα τοτέμ τρόμου, είναι απείρως πιο χρήσιμοι όταν στέκουν περήφανοι και γυαλισμένοι στη βάση τους, παρά κομματιασμένοι στους κρατήρες που δημιουργούν οι εκρήξεις τους. Αν οι Βρετανοί κατάφεραν να κυριαρχήσουν στον κόσμο τον 19ο αιώνα, το έκαναν όχι γιατί ήταν πιο γενναίοι από τους ανά τον κόσμο ιθαγενείς, αλλά επειδή είχαν ανακαλύψει το μαγικό όπλο του ναυτικού αποκλεισμού. Όπου υπήρχε πρόβλημα, όπως για παράδειγμα στην Αθήνα το 1850 όταν οι Άγγλοι κλήθηκαν να «πείσουν» την κυβέρνηση να πληρώσει τα «γραμμάτια» του Δον Πατσίφικο, έσπευδε ο στόλος που με την επιβλητική του θέα και μόνο, χωρίς δηλαδή αποβατικές ενέργειες, επέβαλλε το …Βρετανικό Δίκαιο. Κάπως έτσι βρέθηκε να διοικείται ολόκληρη η ινδική υποήπειρος για σχεδόν έναν αιώνα με απλά μερικές δεκάδες βρετανικές λόγχες. Γιατί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, οι αδαείς ιθαγενείς είχαν πειστεί πως αν δεν υπάκουαν στους γενναιόδωρους εκπολιτιστές τους τότε τα φοβερά πλοία που ξερνάν φωτιά και ατσάλι θα επέστρεφαν για να βάλουν τέλος στη βλασφημία τους.

Με τον καιρό οι κανονιοφόροι, έγιναν αεροπλανοφόρα, οι λόγχες αυτόματα και τα κανόνια κατευθυνόμενα βλήματα μεγάλης ισχύος. Οι αποικίες όμως δεν πλήθυναν, αντίθετα σχεδόν εξαφανίστηκαν. Αλήθεια γιατί; Μήπως επειδή οι απανταχού υποτελείς ανέπτυξαν καλύτερα οπλικά συστήματα από τους δυνάστες τους; Κάθε άλλο, αυτό που έγινε ήταν ότι απλά με τον καιρό οι ιθαγενείς έμαθαν να ξεχωρίζουν το ανάστημα των λευκών από τη γιγάντια μαύρη σκιά τους. Έμαθαν να μη φοβούνται, να μην τρομοκρατούνται, να μην λιποψυχούν μπροστά στο άδικο. Και κάπως έτσι, σε μια διαδικασία που απαίτησε πολύ χρόνο και αίμα, η αποικιοκρατία στην ακραία πρωτογενή μορφή της μπήκε στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Η αποικιοκρατία όμως, δεν είναι παρά μια συνιστώσα της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο που συνεχίζει να υπάρχει. Και συνεχίζει να υπάρχει διότι όπως έλεγε ο Καζαντζάκης το ανώτατο που μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος δεν είναι η γνώση μήτε η αρετή, μήτε η καλοσύνη μήτε η νίκη, μα κάτι άλλο πιο αψηλό, πιο ηρωικό κι απελπισμένο, το δέος, ο ιερός τρόμος. Αν μια γενιά κατάφερε δηλαδή να ξεπεράσει το φόβο, δε σημαίνει αυτόματα ότι θα τα καταφέρει η επόμενη. Η διάχυση του φόβου επανέρχεται από τους εκάστοτε κρατούντες με εναλλακτικά εκβιαστικά διλλήματα. Από την άλλη όμως, δεν έχει νόημα να αντιμετωπίζουμε τα ιταμά τελεσίγραφα με στρουθοκαμηλισμό. Όταν οι Βρετανοί τόνιζαν στο Γκάντι πως μια ακηδεμόνευτη Ινδία θα είναι πιο επιρρεπής στη διαφθορά, εκείνος δεν έστερξε να αρνηθεί το προφανές. Είχε όμως το θάρρος να αντιτείνει πως ο λαός του προτιμά μια δική του κακή κυβέρνηση από την καλή κυβέρνηση μιας ξένης δύναμης. Και ο Γκάντι έλεγε ακόμα πως δεν μπορείς να έχεις πίστη χωρίς θυσία. Σε απλά ελληνικά, όποιος πιστεύει ότι τα δεινά της πατρίδας μας μπορούν να τελειώσουν ανέξοδα με μια απλή καταψήφιση του τσίρκου Σαμαρά και Σια (Μπακογιάννη, Πλεύρης, Ανατολάκης και δε συμαζεύεται) στις επερχόμενες εκλογές πλανάται πλάνην οικτράν!

Τα λέμε σύντομα

Ναπολέων Βοναπάρτης

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s