Ο Μπέρτραντ Ράσελ κάποτε είπε…

Οι άνθρωποι γεννιούνται αμόρφωτοι, όχι ηλίθιοι. Γίνονται ηλίθιοι με την εκπαίδευση!

Με άλλα λόγια, μήπως το σύστημα διδασκαλίας είναι τελικά η διδασκαλία του συστήματος; Κάποιοι ισχυρίζονται πως το άγαλμα του Κολοκοτρώνη στη Σταδίου είναι στραμμένο προς το Πανεπιστήμιο «απειλώντας» τους κρατούντες της εποχής του με το δέντρο της γνώσης που μόλις άρχιζε να ανθίζει. Η «απειλή» στηριζόταν στην υπόθεση που ήθελε τις νεότερες γενιές, χάρη στην εκπαίδευση που θα λάμβαναν, να ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το ψέμα, τη δημαγωγία, την εκμετάλλευση και ως εκ τούτου να χτίσουν την μελλοντική τους ευημερία σε γερά θεμέλια. Η Ελλάδα που σήμερα τόσο μας πληγώνει αποδεικνύει πως τα πράγματα πήραν μάλλον άλλη τροπή. Το λάθος ίσως να έγκειται στο ότι ο συγκεκριμένος συλλογισμός παραβλέπει μια σημαντική παράμετρο. Ποια; Ποια; Το γεγονός ότι στη νοητή ευθεία που ορίζεται από το άγαλμα του Γέρου του Μοριά μέχρι τα Προπύλαια υπάρχει ένα «εμπόδιο», η …Τράπεζα της Ελλάδος.

Η γνώση δεν έρχεται από μόνη της, είναι το αποτέλεσμα της διάδρασης με σειρά από δασκάλους που κάποιος πληρώνει. Στην καλύτερη των περιπτώσεων αυτός ο κάποιος είναι το κράτος που βάσει φυσικού δικαίου είναι αδύνατο να έχει εγκρίνει ένα πρόγραμμα σπουδών που θα αποδομεί την νομιμοποίηση του στα μάτια των αυριανών υπηκόων. Με άλλα λόγια, είναι μάταιο να ψάχνει κανείς λεπτομέρειες της αντίστασης που επέδειξε ο Αθανάσιος Διάκος στην Αλαμάνα σε βιβλία ιστορίας που έχει εκδώσει το τούρκικο υπουργείο παιδείας. Συνεπώς, βάσει αυτής της λογικής, το αίτημα του Κολοκοτρώνη πρέπει να θεωρείται ανάλογα μάταιο. Πως θα μπορούσε δηλαδή η άρχουσα τάξη να επιτρέψει την γνωστοποίηση των ανομημάτων της στο λαό; Απλά δεν θα μπορούσε, και συνεπώς δεν το επέτρεψε. Βέβαια ο αστικός μύθος που συνοδεύει το άγαλμα της Σταδίου ελπίζει σε μια αργή πλην ουσιαστική αποκάλυψη της αλήθειας, ελπίζει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης η οποία και θα δώσει την ικανότητα στην νεολαία να συνδυάσει φαινομενικά αποσπασματικές γνώσεις και έτσι να επιφέρει την Ανατροπή.

Στην εποχή που πήγαινα σχολείο, μαθήματα σαν το «Στοιχεία Δημοκρατικού Πολιτεύματος», με έκαναν να πιστεύω πως η «απειλή» του Κολοκοτρώνη είχε επιδαψιλευτεί από καιρό. Σε αυτό το πλαίσιο αφορισμοί του τύπου «το σχολείο μας προετοιμάζει για τη ζωή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει» μου ακούγονταν υπερβολικοί και κενοί περιεχομένου. Πως είναι δυνατόν σε μια εποχή με τόσα σχολεία, πανεπιστήμια, δάσκαλους, επιστήμονες και πτυχιούχους μια κυρίαρχη γραφειοκρατία να μπορεί να κάνει υπόγεια συστημική προπαγάνδα. Αυτά τα επιχειρήματα ενισχύθηκαν περαιτέρω στη συνείδηση μου με την έλευση του internet

Μήπως όμως τα πράγματα δεν ήταν αγγελικά πλασμένα; Μήπως αυτοί που κράταγαν τα κλειδιά της σύγχρονης καπιταλιστικής οικονομίας, και εντελώς συμπτωματικά βρίσκονταν στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας, βάφτισαν το όραμα τους για τον κόσμο επιστημονική γνώση; Μήπως τελικά οι διάφοροι τραπεζικοί οίκοι με την ενίσχυση συγκεκριμένων σχολών παρήγαγαν μια στρατιά από «αυθεντίες» με αποκλειστικό σκοπό να δώσουν κύρος στην ιδεοληψία των χορηγών. Παρατραβηγμένες θεωρίες θα πείτε, αλλά μια απορία με βασανίζει τελευταία. Γιατί η ελληνική κρίση, που μπορεί να αποδοθεί τόσο εύκολα με την απεικόνιση ενός φαύλου κύκλου υπερδανεισμού-υπερχρέωσης, δεν προβλέφτηκε από κανένα μας; Και όταν λέω από κανένα μας, δεν αναφέρομαι στον απλό εργάτη, αγρότη και επιχειρηματία. Αναφέρομαι αφενός στις χιλιάδες εκείνων των πτυχιούχων οικονομικών σχολών και αφετέρου στις εκατοντάδες των καλοπληρωμένων δασκάλων τους.

Τόσοι και τόσοι ειδικοί, που μάλιστα έζησαν σαν παρατηρητές, τα γεγονότα της Αργεντινής, ούτε μίλησαν, ούτε έπραξαν αποτρεπτικά με αποτέλεσμα να ζούμε ότι ζούμε σήμερα. Αλλά για μια στιγμή, που ακριβώς ειδικεύονται όλες αυτές οι αυθεντίες; Στην πραγματικότητα η εκπαίδευση τους έχει να κάνει όχι με την οικονομική επιστήμη αυτή καθεαυτή αλλά αντίθετα ένα σωρό υποκατηγορίες της οικονομίας που η εκμάθηση τους δεν σου αφήνει χρόνο για τα βασικά. Έτσι, αν έχεις μάθει πώς να κατασκευάζεις δομημένα ομόλογα, είναι λογικό να περιφρονείς την θεωρία και να ξεχνάς, ή ίσως να μη μαθαίνεις ποτέ, ότι το χρήμα είναι στην ουσία αέρας κοπανιστός.

Και ένα παράδειγμα από την εμπειρία μου ως τηλεθεατής. Έχετε παρατηρήσει πόσο συχνά κάποιος που θέλει να αποδομήσει τον συνομιλητή του για ένα κατά κανόνα σύνθετο θέμα χρησιμοποιεί την φράση «ακόμα και ένας πρωτοετής της Νομικής, της ΑΣΟΕΕ ξέρει ότι… ». Κάπως έτσι με είχαν κάνει να πιστέψω ότι σε αυτά τα κορυφαία ιδρύματα διδάσκουν κάτι πολύ βασικά πράγματα που όλοι μας υποχρεούμαστε να γνωρίζουμε. Για αυτό τον λόγο όταν ήμουν πρωτοετής στην Πάντειο, και είχα αρκετό ελεύθερο χρόνο, επισκεπτόμουν άλλες σχολές για να δω φίλους και να γευτώ από πρώτο χέρι λίγο από αυτή τη βασική γνώση. Κάπως έτσι βρέθηκα πολλές φορές στα έδρανα της ΑΣΟΕΕ και παρακολούθησα αρκετές διαλέξεις του πρώτου έτους. Όπου παραβρέθηκα δεν άκουσα τίποτα για δημοσιονομικά, διαχείριση χρέους, spreads και CDS. Αντίθετα «διδάχτηκα» την ιστορία της Coca-Cola και το πως μπορεί κάποιος να στήσει μια αφορολόγητη παράκτια εταιρεία. Κάποιοι από τους τότε πρωτοετείς φίλους μου έχουν σήμερα διδακτορικά, μεταπτυχιακά ή δουλεύουν με άριστες συστάσεις σε διάφορους οργανισμούς. Κανείς τους δεν περίμενε την κρίση και όταν ήρθε όλοι τους λίγο πολύ έμοιαζαν να πείθονται από την επιχειρηματολογία του Πρετεντέρη. Μάλιστα λίγο πριν φύγω από την Ελλάδα, τότε δηλαδή που δούλευα για ένα οικονομικό περιοδικό, κάποιοι από αυτούς με παρότρυναν να πάρω συνέντευξη από τον κορυφαίο καθηγητή των φοιτητικών τους χρόνων που στο μεταξύ είχε βγει στη σύνταξη. Δεν βρήκα τίποτα το επιλήψιμο στη συμβουλή τους και έτσι είχα την ευκαιρία να συζητήσω μαζί του την άνοιξη του 2009 με αφορμή την χρηματοπιστωτική κρίση στις ΗΠΑ. Περιττό να πω, πως ούτε αυτός ο φάρος της γνώσης με τις ατέλειωτες διακρίσεις και περγαμηνές είχε πάρει μυρωδιά τι έμελε να ακολουθήσει.

Με δυο λόγια υποψιάζομαι πως το σύστημα, μέσα στον αυτισμό του, φρόντισε να παράγει όσο πιο πειστικά γινόταν το μύθο που έπλασε για τον εαυτό του. Και ναι, το 2009 υπήρχαν εκατομμύρια πειθήνια θύματα. Τότε, φωνές σαν του Βαρουφάκη, του Καζάκη και ελαχιστότατων άλλων αιρετικών αποσπούσαν τον ειρωνικό γέλωτα των ηλιθίων που στεκόμασταν κλαρίνο στις άτρωτες διαπιστώσεις του Κώνστα, του Καψή, του Πρωτοσάλτε και του κύριου Μπάμπη. Σήμερα όμως τα πράγματα είναι αλλιώς. Οι άστεγοι, τα χαράτσια, οι εσωτερικές μας έριδες, η ατελείωτη αρθρογραφία, κριτική και αυτοκριτική στο διαδίκτυο, ο ειλικρινής εν γένει προβληματισμός για το αύριο ωθούν την απελπισία στο να μετουσιωθεί σε δημιουργία. Όλοι μας, όπως ακριβώς και οι απελεύθεροι δεσμώτες του πλατωνικού σπηλαίου, μάθαμε σιγά σιγά να μην φοβόμαστε το φως και να περπατάμε προς αυτό. Ναι, είναι αλήθεια πως ακόμα υπάρχει πολύ δρόμος ακόμα. Ναι, είναι αλήθεια πως το φως συνεχίζει να μας καίει τα μάτια και οι διάφορες σειρήνες δεν έχουν πάψει να προκρίνουν την δοκιμασμένη ασφάλεια του σκότους. Όμως, κάτι μου λέει, πως η σαγήνη του τραγουδιού τους έχει χάσει πολύ από την αρχική της αίγλη. Και αυτό γιατί, όπως είπε και ο Μπομπ Μάρλεϊ, μπορείς να ξεγελάσεις κάποιους ανθρώπους κάποιες φορές, αλλά δεν μπορείς να ξεγελάσεις όλους τους ανθρώπους όλες τις φορές.  

Τα λέμε (ελπίζω) την επόμενη εβδομάδα

Μπέρτραντ Ράσελ

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s